( 62428 - 62421 ) چهل وسوم : أو را سفارش كرده است تا نسبت به دشمنش به طريقي كه مقرون به فضيلت است ، برخورد كند وأو را به بهترين طريقي كه لازمهء يكى از دو پيروزى [ انتقام - گذشت ] مىباشد توجه داده است ، زيرا پيروزى دو راه ودو وسيله دارد : يكى ترساندن وبه زانو در آوردن دشمن از راه زور وچيرگى كه بسيار روشن است . وراه دوم : اظهار علاقة ولطف بر اوست به طورى كه أو را رام سازد وبدان وسيله به موافقت خود در آورد . عبارت : زيرا آن شيرين‌ترين نوع از دو پيروزى [ انتقام - گذشت ] است ، صغراى قياس مضمر است ، وكبراى مقدّر نيز چنين است : وهر چه كه يكى از دو پيروزى بر آن صدق كند ، سزاوار انجام دادن است . ( 62446 - 62429 ) چهل وچهارم : به فرزندش دستور داده است كه اگر خواست از برادر دينىاش ببرد ، به مقدارى راه دوستى را باز نگه دارد ، وبه طور كلى از أو نبرد . أو را به وسيلهء قياس مضمرى بر اين مطلب آگاه ساخته است كه به صغراى آن با اين عبارت اشاره فرموده است : بتواند روزى از آن راه برگردد ، يعنى اگر تمايل به بازگشت پيدا كرد بتواند برگردد . ودر حقيقت كبراى آن نيز چنين است : پس لازم است از هر راهى كه بايد از آن برگردد مقدارى براي خود باز نگه دارد . اين سخن نيز نظير آن است : دوست خود را به اندازه‌اى دوست بدار كه زيادة روى در آن نباشد ، شايد روزى از روزها با تو دشمن گردد ، ودشمنت را در آن حدّ دشمن بدار كه شايد روزى دوست تو گردد « 34 » . واين سخن ديگر نيز بدان مضمون است : هرگاه به دوستى كسى ميل كردى زياده‌روى مكن واگر ترك دوستى گفتى باز در دشمنى تندرو مباش ! ( 62453 - 62447 ) چهل وپنجم : گمان كسى را كه به أو گمان خير ونيكى داشته باشد ،

--> ( 34 ) اين سخن از جمله سخنان امام علي ( ع ) وحكمت 260 از حكم آن بزرگوار در نهج البلاغة آمده است . م .